Aiseā e faʻatau ai e tagata lole? (Pusa lole)
O le suka, o se kāpōhaiteleti faigofie e vave ona maua ai le malosi mo le tino, o loʻo i ai i le tele o meaʻai ma meainu tatou te 'ai i aso uma—mai fuala'au 'aina, fuala'au faisua ma oloa gaosi susu, i lole, mea'ai suamalie ma isi mea suamalie.
Lindsay MalonePusa lole)
O fa'amanatuga e pei o le Aso Fa'aleatunuu o Pai (Ianuari 23) ma le Aso Fa'aleatunuu o Keke Sukalati (Ianuari 27) ua vala'aulia ai i tatou e fa'afiafia i mea suamalie—ae o le a le mea e mafua ai ona tatou mana'o i mea'ai suamalie?
Ina ia malamalama atili i aafiaga faaletino ma faalemafaufau o le suka, na talanoa ai le The Daily ma Lindsay Malone, o se faiaʻoga i le Matagaluega o Meaʻai i le Iunivesite o Case Western Reserve.
Faitau pea e aoao atili ai.Pusa lole)
1. E fa'apefea ona tali atu pupuga tofo i le suka i le tino? O a mea e mafua ai ona mana'o tagata i mea'ai suamalie?
O loo i ai ni ou mea e tali atu ai i mea suamalie i lou gutu ma lou manava. O nei mea e tali atu ai i mea suamalie e faʻasalalauina atu faʻamatalaga e ala i alava e lagona ai le tofo (poʻo alava neula) i vaega patino i le faiʻai e aʻafia i le iloa o le tofo. E fa ituaiga o sela e tali atu ai i mea suamalie e iloa ai le tofo suamalie, umami, oona ma le oona.
O mea'ai e fa'aosofia ai le faiga o taui i lou fai'ai, e pei o le suka ma isi mea'ai e fa'ateleina ai le suka i lou toto, e mafai ona o'o atu ai i le mana'o tele. O mea'ai e suamalie, masima, kulimi ma faigofie ona 'ai) e mafai fo'i ona fa'aosofia ai homone e fesoasoani i le mana'o tele—e pei o le insulin, dopamine, ghrelin ma leptin.
2. O le ā le matafaioi a le faiʻai i le fiafia e fesootaʻi ma le ʻaina o meaʻai suamalie, ma e faʻapefea ona saofagā lenei mea i le manaʻo mo ni meaʻai suamalie?(Pusa lole)
E fesoʻotaʻi vavalalata lou faiga tutotonu o neula ma lau ala o meaʻai. O nisi sela e maua ai le tofo o loʻo iai foʻi i lou manava, o lea a e 'ai meaʻai suamalie ma siʻitia lou suka i le toto e fai mai lou faiʻai: "e lelei lenei mea, ou te fiafia i lenei mea. Ia faia pea lenei mea."
Ua fa'atulagaina i tatou e saili se malosi vave pe a iai se oge pe tatou te mana'omia se malosi fa'aopoopo e sola ese ai mai se fale mu pe o se taika. E le'i vave ona alualu i luma o tatou kenera e pei o lo tatou siosiomaga. Tatou te faia fo'i ni fesoota'iga ma mea'ai e fa'ateleina ai le mana'o i mea'ai. Mafaufau i se donut fa'atasi ma lau kofe taeao. Afai o lau masani masani lea, e le o se mea e ofo ai lou mana'o i se donut i taimi uma e te inu ai le kofe. E va'ai lou mafaufau i le kofe ma amata ona mafaufau po o fea o iai le donut.
3. O a ni aogā ma ni lamatiaga e ono tula'i mai i le taumafaina o le suka?(Pusa lole)
E mafai ona aoga le suka mo ta'aloga, faamalositino, tagata ta'a'alo ma isi mea. A'o le'i amataina se fa'amoemoe, fa'amalositino mamafa po'o se tauvaga, e mafai ona aoga tele le 'ai o suka e faigofie ona foloina. O le a vave ona maua ai le malosi mo maso e aunoa ma le fa'agesegese o le foloina. O le meli, sua suamalie mama o le maple, fuala'au 'aina mago, ma fuala'au 'aina e maualalo le fiber (e pei o fa'i ma vine) e mafai ona fesoasoani i lenei mea.
O faʻafitauli e fesoʻotaʻi ma le taumafaina o le suka e faʻateteleina pe a le gaoioi faaletino. O le tele o le suka, suka faʻaopoopo ma isi gaʻo faigofie e pei o le falaoa paʻepaʻe ma le sua o le 100% e fesoʻotaʻi ma le pala o nifo, metabolic syndrome, mumū, hyperglycemia (poʻo le suka maualuga i le toto), maʻisuka, teteʻe atu i le insulin, soʻona mamafa, puta tele, faʻamaʻi fatu, ma e oʻo lava i le faʻamaʻi o Alzheimer. O nisi taimi, o le sootaga e mafua mai i se mafuaʻaga; o isi taimi, o se vaega e tasi i se vaega o mea e mafua ai faʻamaʻi.
4. E fa'apefea ona tatou atiina ae se mafutaga maloloina ma mea'ai suamalie e ala i le taumafaina ma le fa'aeteete?(Pusa lole)
O nisi o fautuaga e aofia ai le 'ai malie, lamu lelei ma le fiafia i a tatou mea'ai. E taua fo'i le a'afia i a tatou mea'ai i soo se auala e mafai ai—pe ala i le fa'ato'aga, fuafuaina o taumafataga, fa'atauga po'o le kuka ma le taoina o mea'ai. O le faia o a tatou lava mea'ai e mafai ai ona tatou pulea le suka tatou te 'ai.
5. I le tulaga o le fa'atatauina, o a ni mea e mafai ona tatou faia e pulea atili ai le mana'o i mea suamalie?(Pusa lole)
E fa ni fuafuaga ou te fautuaina mo le faʻaitiitia o le faʻalagolago i le suka:
'Ai mea'ai atoa, e le tele ni mea ua uma ona fa'agasolo. O le tele o mea'ai, fiber ma porotini e mafai ona fesoasoani e fa'aitiitia ai le oso a'e o le insulin ma le mana'o i mea'ai.
Aveese mea e fa'aopoopo i ai le suka. Taofi le fa'aopoopoina o le suka, sua suamalie, ma mea fa'asuamalie fa'apitoa i mea'ai. Faitau fa'ailoga ma filifili oloa e leai se suka fa'aopoopo. E masani ona aofia ai meainu, kulimi kofe, sosi sipiketi ma mea manogi.
Inu tele meainu e leai ni suka e pei o le vai, seltzer, lauti vao ma le kofe.
Ia e galue malosi ma tausia le tulaga lelei o le tino, e pei o le ga'o o le tino ma le tele o maso i se tulaga maloloina. E fa'aaogaina e maso le suka i le toto ma fesoasoani e tau ma le tete'e atu i le insulin. O le i'uga, o le pulea lelei lea o le suka i le toto ma le itiiti ifo o le oso a'e ma le pa'ū ifo.
Taimi na lafoina ai: Tesema-06-2024






